Malec

Po wieku starań

Rozmiar tekstu:

Kościół

Zamysły budowy Kościoła w Malcu i stworzenia oddzielnej Parafii sięgają lat 90-tych XIX w. Już od zamierzchłych czasów Kościołem Parafialnym dla naszej wsi był Kościół p.w. Św. Andrzeja Apostoła w Osieku.

Inicjatorami budowy miejscowego kościoła byli sami mieszkańcy. Dowiadujemy się o tym z niedokończonej „Kroniki Budowy Kościoła w Malcu” anonimowego autora. Pisze on:

„Myśl budowy Kościoła w Malcu była rzucona pomiędzy Ojców naszych, ale sprawa została zahamowana z przyczyn wyższych jak: że kiedy miano budować to śp. dziekan Warmuz a proboszcz parafii Kęty bojąc się, aby w Malcu powstał kościół pod wezwaniem Św. Jana Kantego, a Kęty straciłby przyswojonego „Rodaka” toteż jako dziekan pokierował naszem proboszczem w Osieku ś.p. Janem Hojostem, aby jeśli chcą Malczanie kościół budować, to pod wezwaniem Matki Bożej? Sprawa ta wlokła się, aż wybuchła I wojna światowa i wszelkie zamysły spełzły na niczem…”.

 

Źródłem poznania dalszej historii powstawania przyszłej parafii p.w. Św. Jana Kantego w Malcu jest dalszy ciąg krótkiego zapisu w kronice. Dowiadujemy się z niego że następny zamiar budowy kościoła zasugerował ks. Władysław Grohs, proboszcz parafii w Osieku, w dzień św. Szczepana, tj. 26grudnia 1946 r. na Opłatku Ochotniczej Straży Pożarnej w Malcu.

Jak pisze anonimowy kronikarz: „Zebrani widząc urzeczywistnienie swych planów owacyjnie przyjęli wypowiedź Księdza.”

Nowy proboszcz zyskując aprobatę mieszkańców zaczyna działać. Jako młody kapłan pracował wcześniej w parafii św. Małgorzaty i Katarzyny w Kętach i miał doskonałą okazję poznać żywot św. Jana Kantego, więc przyświecała mu bardzo szczytna idea.

Te krótkie zapisy w niedokończonej „Kronice Budowy Kościoła w Malcu” świadczą o tym że jej autor był bardzo dobrze zorientowany we wszystkich faktach dotyczących budowy kościoła.

Innymi ważnymi źródłami pomocnymi w poznaniu historii budowy przyszłej świątyni są pisma i protokoły z posiedzeń Komitetu Budowy kościoła-kaplicy w Malcu.

W staraniach o budowę świątyni w naszej wsi ks. Władysław Grohs nie był osamotniony. Już na samym początku podjętych działań powołano społeczny Komitet Budowy, który podejmował wszystkie decyzje dotyczące gromadzenia pieniędzy i materiałów budowlanych, ale także podjęcia starań o zezwolenie na zakup gruntu i budowy kościoła. Tutaj największą rolę odegrali członkowie Komitetu do którego wybrani zostali: Łukasik Edward –przewodniczący, Stawowczyk Wiktor – zastępca, Mitoraj Władysław – sekretarz, Tlałka Teofil – skarbnik, oraz Mitoraj Antoni, Tlała Jakub, Nowak Józef, Wadoń Antoni – członkowie. W skład komisji rewizyjnej weszli: Palma Ludwik, Tlałka Franciszek, Tlałka Władysław.

24 października 1951r. ks. Grohs rozpoczął starania w Powiatowej Radzie Narodowej w Oświęcimiu o zezwolenie na zakup działki. Miejscem pod budowę świątyni miał być grunt będący własnością Marii Kotlarczyk, rodaczki z Malca, zamieszkałej wówczas w Krakowie. Bardzo długo trwały przetargi pomiędzy właścicielką ziemi, a Komitetem Budowy.

Ks. Władysław Grohs wspólnie z Władysławem Mitorajem zajęli się wszystkimi formalnościami związanymi z zakupem 19 arowej działki pod budowę kościoła.

20 maja 1952 r. ks. Władysław podejmuje starania w Wojewódzkiej Radzie Narodowej w Krakowie o zezwolenie na budowę kościoła-kaplicy p.w. św. Jana Kantego, oraz o potwierdzenie planów budowy.

W dosyć krótkim czasie, dzięki ofiarności mieszkańców Komitet zebrał dość znaczną gotówkę na zakup działki, materiałów budowlanych, oraz na pokrycie kosztów wykonania dokumentacji.

Wielkim wsparciem dla przyszłych budowniczych byli rodacy z Malca mieszkający w ówczesnych latach w Ameryce. Po wysłaniu za ocean listów z gorącymi prośbami o pomoc finansową przez ks. Grohsa i Władysława Mitoraja, odzew był zaskakujący. Pierwszymi którzy odpowiedzieli na n prośbę byli Franciszek i Emilia Katańscy z rodziną.

Parafianie z kościoła św. Jana Kantego z Detroit, za zgodą swojego proboszcza ks. Wincentego Anuszkiewicza zorganizowali zbiórkę pieniężną na budowę kościoła w Malcu. Głównymi organizatorami kwesty byli Emila Katańska, Franciszka Wojtyła i Maria Kuźma. Wiele polonijnych rodzin przekazało znaczne sumy pieniężne na rzecz budowy świątyni w Malcu. Warto wyróżnić takie osoby jak: Jan i Anna Korycińscy, Tomasz i Maria Naglikowie, Jakub Wasztyl, Andrzej i Tekla Płonkowie, Franciszek Wojtyła, Maria Kuźma, Franciszek i Emilia Katańscy z dziećmi: Stanisławą, Edwardem, Franciszkiem i Rozalią.

 Większą część zebranych pieniędzy ofiarodawcy wpłacili do Banku Polska Kasa Opieki SA w Warszawie z poleceniem przesłania 16 ton cementu. Przesyłka nadeszła we wrześniu 1952r.

Mimo starań od 1952 r. o zezwolenie na budowę kościoła w Malcu wskutek nieprzychylności i utrudnień Powiatowej i Wojewódzkiej Rady Narodowej do 1957 roku nie rozpoczęto wznoszenia budowy kościoła - „Brak zezwolenia na budowę”.

13 stycznia 1957 roku na zebraniu mieszkańców Malca ustalono jednogłośnie, że temat budowy kościoła w naszej wsi jest nadal aktualny. Na tę okoliczność powołano nowy Komitet na którego czele stanął Kazimierz Pałeczka, a pozostałymi członkami zostali: Franciszek Tlałka, Władysław Mitoraj, Edward Łukasik, Antoni Wadoń, Franciszka Kajor, Antoni Tlałka, Jan Juras, Otylia Łukasik, Franciszek Tlałka, Władysław Tlałka.

Głównym zadaniem powołanego Komitetu-stowarzyszenia do spraw budowy kościoła-kaplicy była jego rejestracja w Urzędzie Wojewódzkim w Krakowie, oraz zatwierdzenie planów i zezwolenia na rozpoczęcie budowy. Mimo wielu interwencji ks. Władysława Grohsa urząd Wojewódzki rejestracje Komitetu odrzucił, twierdząc że: „cel który pragnie realizować ma charakter nietrwały, przejściowy”. Przychylił się jednak do tego by członkowie założyciele mogli ewentualnie działać przy parafii jednego z najbliższych kościołów. Na tej podstawie Komitet na rzecz budowy kościoła –kaplicy w Malcu rozpoczął swoją działalność przy parafii w Osieku.

 W listopadzie 1957 roku powołano grupy robocze, które miały za zadanie zorganizowanie zakupu i zwózki materiałów budowlanych tj. żwiru i kamieni łamanych. W okresie tym powstał także nowy /drugi/ projekt kościoła –kaplicy opracowany przez zespół architektów z Krakowa Leszka i Zuzannę Filarów. Projekt ten został zatwierdzony przez władze wojewódzkie 10 października 1959 r. Mimo wielu starań Komitet w dalszym ciągu nie uzyskał  zezwolenia na rozpoczęcie budowy kościoła w Malcu.

Wobec trudności z uzyskaniem pozwolenia na budowę, proboszcz parafii w Osieku ks. Jakub Stożek w maleckiej kapliczce z 1848 r. utworzył filię swej parafii w której rozpoczęto nieregularne odprawianie Mszy Świętej- najpierw w niedziele i pierwsze piątki miesiąca. Kapliczka uzyskała miano małej świątyni wiejskiej. Dawna murowana, odrestaurowana kapliczka stała się prezbiterium z opartym o ścianę obrazem Matki Bożej Gromnicznej. W dobudowanej drewnianej nawie ustawiono potrzebne sprzęty i zawieszono obrazy Drogi Krzyżowej. Obok kaplicy postawiono dzwonnice o drewnianej konstrukcji na której zawieszono dzwon z roku 1881 ze starej dzwonnicy z centrum wsi.

Taki stan rzeczy jeżeli chodzi o posiadanie kościoła przez naszą wieś trwał do września 1983r. bo właśnie wtedy zapadła decyzja o pozwoleniu na budowę obecnej świątyni w Malcu, a rok później 22 listopada 1984 r. kardynał Franciszek Macharski dokonał wmurowania kamienia węgielnego, który poświęcił w Rzymie papież Jan Paweł II. W lutym 1991 roku metropolita krakowski kardynał Franciszek Macharski ogłosił dekret erekcji parafii p.w. św. Jana Kantego w Malcu.

Od powstania idei o budowie własnego kościoła w Malcu aż do osiągnięcia zamierzonego celu trzeba było czekać aż 100 lat, i chyba  mało kto wie jak wiele kosztowało to starań wyrzeczeń, ale przede wszystkim pracy rąk naszych dziadków i ojców.To dzięki ich wytrwałości w dążeniu do szczytnego celu możemy dziś poszczycić się naszą piękną świątynią.

 

 Wykorzystano: „Kościoły naszej Gminy” - Franciszek Chmiel